blog-featured-image

زباله‌ها را دستِ‌کم نگیریم!

عارف آهنگر

 فعال محیط زیست

شهرپویا:

به گفته کارشناسان و اخبار منتشر شده، 300 تُن زباله، بدون هیچ دیر و زود و سوخت و سوز، هر روز در جنگل‌های مازندران تخلیه می‌شود. با یک حساب سرانگشتی می‌توان تخمین زد هر مازندرانی در شبانه‌روز به طور متوسط چه میزان زباله تولید می‌کند: حدود 1000 گرم یا یک کیلوگرم! این رقم بالاترین میزان در سراسر کشور، بعد از گیلان، است. یعنی ما مازندرانی‌ها، بعد از گیلانی‌ها، بیشترین زباله را در روز تولید می‌کنیم. همین الان که دارم این سطرها را می‌نویسم جنگل‌های بالادست، جیرۀ‌ امروزش را از پس‌مانده‌های زندگی من و شما دریافت کرده‌ است. 3000 تُن زباله سهم روزانه‌ حدود 300 هکتار از جنگل‌های مازندران است!

حقیقت این است که حتی اگر یک شهروند بافرهنگ و متمدن باشیم و زباله‌هایمان را از ماشین به کف خیابان نریزیم و در سطل‌های زباله بیندازیم یا آن‌ها را سر وقت درون کیسه‌ ریخته و بیرون از منزل بگذاریم، باز هم داریم در نابودی جنگل‌هایمان نقش اصلی را بازی می‌کنیم! ما فقط زباله‌ها را از جلوی چشممان دور می‌کنیم. خیلی ساده اما دردناک است: منِ شهروند خانه‌ام را تمیز کرده و زباله‌هایم را به بیرون از خانه، یعنی شهر، می‌سپارم و خیالم را راحت می‌کنم. سپس، شهرداری شهر را تمیز و پاکیزه کرده و زباله‌هایش را به بیرون از شهر، یعنی جنگل می‌سپارد! وقتی می‌گوییم سیصد هکتار از جنگل‌هایمان شده است محل دپوی زباله، می‌دانید یعنی چه؟ یعنی سیصد هکتار از گرانبهاترین پهنه‌های طبیعی سراسر کره‌ زمین، یعنی جنگل‌های بی‌نظیر هیرکانی. اکوسیستمی که ذخایر ژنتیکی چهل میلیون ساله دارد. تو گویی پیرزنی مهربان در همسایگی ما زندگی می‌کند و ما به جای آن که دستان پرچروک و چشم های سبزش را بوسه‌باران کرده و از زبانش قصه‌های میلیون‌ساله دیارمان را بشنویم، هر روز سطل سطل زباله در دامنش می‌ریزیم!

باید بدانیم دقیقاً از همان لحظه‌ای که زباله‌هایمان را در کسیه‌ پلاستیکی قرار داده و بیرون از منزل می‌گذاریم، داریم مسئولیت بخشی از زندگی‌مان را به دیگری می‌سپاریم. چرا باید شهرداری زباله‌ای که پسمانده‌ غذا و سبک زندگی ماست را سروسامان دهد؟ راهکارهایی که شهرداری‌ها اتخاذ می‌کنند، عموماً ناپایدار و از جنس راهکارهای فنی و تکنولوژیک است، در حالی که ریشه‌ بحران زباله نه تنها فنی نیست، بلکه کاملاً فرهنگی- اجتماعی‌ است.

راهکار پایدار آن قدر ساده است که به چشم نمی‌آید. خواننده‌ گرامی! باید بدانیم که حدود 70 درصد از زباله‌های خانگی ما را پسماندهای تَر تشکیل می‌دهند؛ یعنی همین باقی‌مانده‌های غذا، سبزیجات و میوه‌جاتی که در طول شبانه‌روز مصرف می‌کنیم. اصلاً از خود پرسیده‌ایم از کی پسمانده غذاهایمان نام «زباله» به خود گرفته‌اند؟ تا همین چند دهه قبل که ما در روستاها زندگی می‌کردیم، کلمه‌ای به نام زباله وجود نداشت؛ چون پسمانده‌های غذای ما توسط حیوانات یا خاک خورده می‌شد. در گذشته، در همسایگی ما حیوانات، کرم‌ها، حشرات و میکروارگانسیم‌ها زندگی می‌کردند و آن چه دور می‌انداختیم، به سرعت به خاک و کود تبدیل می‌شد. عادت دور ریختن پس مانده از دیرباز با ماست و هنوز هم رهایمان نکرده اما دیگر خبری از همسایگان قدیمی نیست. تا چشم کار می‌کند غوغای آسفالت و بتن و آجر است و آن‌چه دور می‌اندازیم، شده است بلای جان خودمان. «از ماست که بر ماست.» هر چه شهری‌تر، گرفتارتر. هر چه مدرن‌تر، کلافه‌تر.

نگارنده، به عنوان فعال محیط زیست، مدتی ا‌ست در پروژه‌ا‌ی به نام «کیمیای خاک» در روستای داراب‌کلای ساری مشغول فعالیت هستم. در این پروژه، در کنار اهالی و دهیاری روستا، طرحی را با هدف تبدیل زباله‌های تَر خانگی به کود طبیعی (کمپوست) اجرا می‌کنیم. اهالی هر محله، زباله‌هایشان را تفکیک کرده و زباله‌های تَر را به کمک دهیاری روستا، هر پنجشنبه، به محل تولید کمپوست می‌رسانند و به شیوه‌ای که در طی چندماه تمرین کرده‌اند، کُپه‌های کمپوست می‌سازند. هر کپه‌ کمپوست بعد از حدود پنج ماه تبدیل به خاک حاصل‌خیز می‌شود. این می‌تواند یک نمونه عملی و اجرایی برای مدیریت صحیح و پایدار زباله باشد.

در دنیا، مدیریت صحیح زباله بر سه اصل استوار است که به سه R معروف‌ هستند:

  1. Reduce: کاهش زباله
  2. Reuse: بازمصرف زباله
  3. Recycle: بازیافت زباله

مادامی که شیوه‌های مدیریت پسماندمان را بر این سه اصل بنا نکنیم، راه به جایی نخواهیم برد. همانطور که می‌بینید، دو گام اول کاملاً فرهنگی و اجتماعی‌اند و تنها در گام سوم تکنولوژی نقش ایفا می‌کند. ما باید پله‌پله و صبورانه راه چاره را در پیش بگیریم. راه چاره فقط در بستن قرارداد با شرکت‌های پیمانکار حمل زباله و وارد کردن تکنولوژی زباله‌سوز نیست بلکه باید به سراغ مردم برویم. در تمام دنیا و حتی شهرهای بزرگ کشورمان، تسهیلگران اجتماعی نقش بسیار پررنگی در رواج الگوهای صحیح زندگی پایدار در جوامع دارند. تسهیلگران قادرند به سراغ مردم بروند، آن‌ها را از اثرات سوءِ سبک زندگی‌شان آگاه کرده و مردم را در آموختن شیوه‌های پایدار توانمند سازند.

شهروند گرامی، ما در جغرافیایی زندگی می‌کنیم که حتی اگر محل زندگی‌مان از خاک محروم باشد، خوشبختانه هنوز در گوشه و کنار شهر می‌توان تکه‌زمینی یافت که دست‌مان به خاک برسد. آن‌جا محل نجات ماست! کافیست تر و خشکِ زباله‌های‌مان را در خانه جدا کرده و شخصاً یا در یک سیستم نوبتی، در همکاری با همسایه‌ها، زباله‌های تر خود را به «خاک» برسانیم. کمی کود حیوانی و کاه و علف کافیست تا تمام کرم‌های خاکی منطقه به استخدام شما درآمده و به سمت کُپه‌های کمپوستی که با لذت ساخته‌اید هجوم آورند. آن‌ها کارشان را خوب بلدند و زباله‌های‌تان را به خاکی غنی و حاصل‌خیز تبدیل می‌کنند. در حالی‌که هر سانتیمتر مکعب خاک حاصل‌خیز حدود 700 سال زمان می‌برد تا ساخته شود، شما در عرض چند ماه حجم قابل توجهی خاک دارید که می‌توانید گل پرورش دهید، سبزی‌کاری کنید و یا حتی به دیگران بفروشید.

همشهری عزیز، مسؤل واقعی زباله‌های مسکونی شهر، من و تو ایم. راهکار ساده است. به خاک برگردیم و به شکرانه آن‌چه خداوند مهربان توسط خاک به ما بخشیده، پس‌مانده‌اش را به خاک برگردانیم. این قطعاً کم از عبادت نیست. به قول سهراب سپهری: « از زباله ها رو مگردان که پاره حقیقت است.»

  • اشتراک گذاری :

مطالب مرتبط

نظرات (0)

نظری ثبت نشده است.

شما چه نظری دارید ؟

پربازدیدها

🔷🔹ساکورای ژاپن و بهار نارنج ایران و یک حسرت بزرگ!
توسط سردبیر , 23 فروردین 1400

شهرنوشت

از کیاسر تا جویبار؛ همت به چه می اندیشد؟
توسط سردبیر , 14 مهر 1399
آقای مخابرات‌چی؛ شما مقصرید!!
توسط سردبیر , 13 مهر 1399
بی تدبیری ها هم پنهان نمی مانند...!
توسط سردبیر , 13 مهر 1399

شهر خَبَر

شمشیربند، رئیس کمیسیون فرهنگی شورا در صحن علنی بیان کرد: اعضای شورا به طور جدی و در سریع ترین زمان، همه راه حل های مشکل شهرداری ساری را پیگیری خواهند کرد...
توسط سردبیر , 17 آذر 1399
از دیگران چه خبر ... ؟؟ (4)
توسط سردبیر , 6 مهر 1399

گزارش شهر

احیای کیوسک های مطبوعاتی درجهت توسعه هوشمند شهرنشینی
توسط سردبیر , 8 آذر 1399
غمنامه کودکان کار و سرپرستان بیکار!
توسط سردبیر , 22 مهر 1399
گره های کور!!
توسط سردبیر , 12 مهر 1399
شهر نباید، کِسِل کننده باشد!
توسط سردبیر , 10 مهر 1399
دکتر سودابه مهری در گفت وگو با "شهرنویس" : همایش ملی ایمنی و بهداشت و محیط زیست یک همایش کاربُردی است نه صرفا دانشگاهی...
توسط سردبیر , 8 مهر 1399